NSND Lệ Thủy: Đổi đời bằng giọng hát trời cho

0
79

Năm 1964, Lệ Thủy được trao giải Thanh Tâm, là nữ nghệ sĩ trẻ nhất đoạt giải này sau 10 lần tổ chức. Sự nghiệp của Lệ Thủy bắt đầu khởi sắc. Chị ký hợp đồng với Công ty Kim Chung từ 50.000 đồng/2 năm, sau 6 tháng đã tăng lên 250.000 đồng/2 năm (giá vàng lúc đó khoảng 800 đồng/lượng)

Với bài ca cổ Cô gái bán đèn hoa giấy, Lệ Thủy bắt đầu vào nghề, thoạt tiên qua việc ngâm thơ hậu trường, đóng những vai kép con trên sân khấu… Có lần chị nhớ nhà quá, xin nghỉ việc, chấp nhận bỏ ước mơ không theo nghề hát nữa. Nhưng về đến nhà, thấy cảnh nghèo túng, nợ nần của gia đình, chị cắn răng quay về gánh Trâm Vàng, quyết tâm học cho bằng được nghề hát.

Kép con lên đào chánh

13 tuổi, Lệ Thủy thế vai kép con trên đoàn Trâm Vàng, 14 tuổi, chị đường hoàng bước lên vai đào nhì. Soạn giả Viễn Châu kể: “Năm 1960 tôi nhận lời viết kịch bản Quan Âm Thị Kính cho hãng dĩa Việt Hải, thiếu một em bé đóng vai con của Kỉnh Tâm. Một người quen chỉ tôi đến gánh Trâm Vàng, nói có con bé nhỏ xíu nhưng lanh lẹ, ca ngọt. Tôi đã tìm đến và bắt gặp ở Lệ Thủy bóng dáng một ngôi sao sáng.

NSND Lệ ThủyNSND Lệ Thủy

Sau khi dĩa Quan Âm Thị Kính ra đời, tiếng lành đồn xa về một cô bé có giọng ca lảnh lót, hồn nhiên đã tới tai các hãng dĩa. Rồi Lệ Thủy được thu dĩa chung với Minh Cảnh, một nghệ sĩ danh tiếng bấy giờ. Sau đó ông giám đốc của hãng Việt Hải đặt hàng tôi viết thêm bài ca cổ Cha về cõi Phật, trong đó có đoạn Lệ Thủy ca 6 câu vọng cổ. Thấy cái tên Lệ Thủy bắt đầu ăn khách, hãng Asia mời cô thâu bài Nấu bánh đêm xuân với nghệ sĩ Hữu Phước, thù lao đến mấy trăm đồng”.

NSND Lệ ThủyNSND Lệ Thủy

Nghe soạn giả Viễn Châu nhắc lại, Lệ Thủy rất xúc động và hãnh diện. Chị bộc bạch: “Tôi nhớ hoài cảnh má tôi phải đi nhổ tóc ngứa cho người trong xóm để có tiền chợ. Nhờ đi hát, trong 2 năm tôi đã có được tên tuổi, lương được nâng cao đến 1.200 đồng cho mỗi lần thu băng. Gia đình tôi dần dần đổi đời”. Lúc này có nhiều đoàn hát đến gánh Trâm Vàng xem Lệ Thủy diễn rồi mời gọi với mức lương cao hơn, như đoàn Minh Bằng sẵn sàng ký công tra (hợp đồng) 10.000 đồng, nhưng chị đã từ chối. “Tôi không thể tham tiền mà bỏ gánh Trâm Vàng, cái nôi của mình”- Lệ Thủy nói.

Một thời gian sau, chị rời Trâm Vàng để về Công ty Kim Chung của ông bầu Trần Viết Long, một đại bang có 7 đoàn hát. Tại sân khấu này chị đã được soạn giả Ngọc Văn nhận làm con nuôi. Ông đã viết nhiều kịch bản đưa chị vào đóng từ vai phụ cho đến vai chính. Tiền công tra của Lệ Thủy lên đến 50.000 đồng.

Tuổi trăng tròn đoạt giải Thanh Tâm

Sau những bước đi đầu tiên tạo được ấn tượng, ông bầu Trần Viết Long lập đoàn Kim Chung 3. Lệ Thủy chuyển sang đây diễn chung với nghệ sĩ Thanh Hải trong vở Bẽ bàng duyên mới của soạn giả Ngọc Văn. Tên tuổi của Lệ Thủy bắt đầu nổi lên, trở thành cô đào chánh sáng giá lúc vừa tròn 15 tuổi.

NSND Lệ Thủy trong vai Tây ThiNSND Lệ Thủy trong vai Tây Thi

Cũng trong khoảng thời gian này (năm 1963), ban tuyển chọn giải Thanh Tâm (giải thưởng sân khấu có uy tín thời đó, ra đời năm 1958. Hằng năm, một ban tuyển chọn gồm các ký giả kịch trường nổi tiếng, các soạn giả tên tuổi cùng xét giải cho các nam, nữ diễn viên xuất sắc nhất. Người nhận giải Thanh Tâm đầu tiên là nghệ sĩ Thanh Nga) đã chọn Lệ Thủy là diễn viên đoạt giải HCV triển vọng. Thế nhưng, khi kiểm tra lại, Lệ Thủy mới 15 tuổi, chưa đủ tuổi theo điều lệ giải.

Đến năm 1964, Lệ Thủy và Thanh Sang được trao giải Thanh Tâm tại rạp Quốc Thanh. Lễ trao giải được tổ chức trang trọng đã là đêm diễn đầy kỷ niệm với Lệ Thủy. Trong danh sách 24 nam, nữ nghệ sĩ qua 10 lần đoạt giải Thanh Tâm, Lệ Thủy là nữ nghệ sĩ có tuổi đời trẻ nhất. Sự nghiệp của Lệ Thủy bắt đầu khởi sắc. Chị ký công tra với Công ty Kim Chung từ 50.000 đồng/2 năm, chỉ sau 6 tháng đã tăng lên đến 250.000 đồng/2 năm (giá vàng lúc đó khoảng 800 đồng/lượng). Tính từ năm 1962 đến năm 1975, Lệ Thủy đã gắn bó với thương hiệu Kim Chung 13 năm. Sài Gòn thời ấy có rất nhiều đoàn cải lương, nhưng Lệ Thủy gắn bó với đoàn Kim Chung lâu như vậy là vì cách điều hành ở đây rất chuyên nghiệp. Ông bầu Long rất thương yêu nghệ sĩ, quản lý tuy khắt khe nhưng đầy tình cảm.

Tâm nguyện đem tiếng hát cho đời

Lệ Thủy lập gia đình và sống hạnh phúc với người chồng biết thông cảm, san sẻ những vui buồn trong nghề hát. Ba người con của chị đều ăn học đến nơi, đến chốn. Trong đó có Đình Trí đã nối nghiệp mẹ làm ca sĩ. Những năm gần đây, sân khấu cải lương ngày càng gặp nhiều khó khăn. Lệ Thủy và nghệ sĩ Minh Vương đã thành lập chương trình Những dấu ấn không phai tại Nhà hát Trần Hữu Trang. Hơn 65 nghệ sĩ, tác giả, đạo diễn, nhạc công, họa sĩ, biên tập… đã tham gia chương trình. Điều ghi nhận đầu tiên là chương trình Những dấu ấn không phai đã làm vinh quang tên tuổi của những nghệ sĩ thuộc thế hệ tài danh.

Lệ Thủy tâm sự: “Sau ngày đất nước hòa bình, tôi gắn bó với đoàn Văn Công TP, Nhà hát Trần Hữu Trang, may mắn có được nhiều vai qua các vở tuồng ca ngợi tinh thần bất khuất, can đảm, giàu nghị lực của nhiều tầng lớp phụ nữ như: Cây sầu riêng trổ bông, Tô Ánh Nguyệt, Đời cô Lựu, Kiếp chồng chung, Áo cưới trước cổng chùa… Năm 1993 tôi vinh dự được Nhà nước trao tặng danh hiệu NSƯT, đó là những thành quả đạt được của một quá trình phấn đấu không nghỉ. Cho đến nay, tôi vẫn sống mãi với tâm nguyện đem tiếng hát cho đời”.

Tìm lại công chúng cho cải lương

Vào thời điểm sân khấu cải lương đang cần một liều thuốc thật mạnh để có thể gượng sức tạo nên những bước đi tự tin, Lệ Thủy và nhiều nghệ sĩ tham gia cùng Nhà hát TP để gầy dựng các chương trình chuyên đề sân khấu.

Lệ Thủy lý giải: “Những tác phẩm cải lương xưa được yêu thích vì đã có thời gian để công chúng đo lường. Ngày nay, khi cải lương đương đại chưa đủ sức thuyết phục khán giả, người ta lại nâng niu cái cũ. Tôi muốn góp phần trả cải lương về với niềm tin. Nghĩa là phải bắt đầu từ nơi xuất phát. Dàn nhạc, âm thanh, ánh sáng, tranh cảnh, trang phục và quan trọng là kịch bản, đạo diễn, diễn viên…, tất cả nếu được đặt đúng vị trí chuyên nghiệp thì cải lương sẽ tìm lại được công chúng”.

Thanh Hiệp

Nguồn: Cải Lương Việt

>>XEM THÊM

NSƯT Hữu Quốc: Tôi không muốn lấy vợ chỉ vì mình cần một đứa con

Mẹ của NSƯT Hữu Quốc bảo “mày lấy đại đứa nào rồi đẻ con tao nuôi”. Nhưng anh không muốn chỉ vì ích kỷ của bản thân, thèm có một đứa con rồi làm khổ người khác cả đời!

2 giờ chiều, tôi đến điểm hẹn gặp Hữu Quốc. Anh đang ăn bữa trưa muộn vì mải tập tuồng cho thí sinh chương trình Đường đến danh ca vọng cổ và Tài tử tranh tài.

Anh kêu cho tôi ly nước cam rồi châm thuốc hút và thong thả nhớ về những ngày xa lắc bằng giọng kể chầm chậm…

Nhà nghèo, đông anh em, cha mẹ cấm theo nghệ thuật

Tôi sinh ra trong một gia đình lao động nghèo ở Sài Gòn. Sau năm 1975, ba mẹ dắt theo 10 anh chị em tôi đi lập nghiệp vùng kình tế mới ở Tây Ninh giáp biên giới Campuchia.

Nhưng vì không biết làm ruộng nên năm nào cũng mất mùa đến mức trắng tay, cả nhà lại dắt díu nhau vòng ngược về Sài Gòn làm ăn.

Ba tôi xin vào làm công nhân ở một hãng giấy. Ngâm lồ ô riết, chân tay ông bị lở hết nhưng cũng không dám nghỉ việc vì sợ các con chết đói. Mẹ tôi làm đủ thứ nghề từ mở lò bánh bông lan đến bán cháo lòng để nuôi anh chị em tôi.

Nghệ sĩ ưu tú Hữu Quốc trên sân khấu.Nghệ sĩ ưu tú Hữu Quốc trên sân khấu.

Nhà nghèo nhưng tôi học rất giỏi dù chẳng bao giờ học thêm. Năm lớp 5, tôi được chọn vào lớp chuyên văn của quận. Lên lớp 7 vì mê cải lương, tôi xin ba mẹ cho đi học ca cổ nhạc của thầy Út Trong.

Đang học lớp 9 chuyên văn, tôi thi vô trường Trần Hữu Trang, nơi đào tạo ra rất nhiều nghệ sĩ thành danh như Thanh Thanh Tâm, Kim Tử Long, Ngọc Huyền, Thoại Mỹ…

Thi đậu nhưng gia đình không cho đi học vì lúc đó tôi đang học quá giỏi. Thầy cô bạn bè cũng ngăn cản vì nghĩ rằng nghề này long đong, không có tương lai.

Hơn nữa, vô trường Trần Hữu Trang gần như tôi phải nghỉ học văn hóa. Trường chỉ dạy bổ túc một số môn chính.

Tôi khóc năn nỉ mẹ: “Cả 1000 người thi mà trường chỉ lấy 40 học viên. Mấy anh chị đậu dự thính (diện đóng học phí) đã mừng lớn còn con đậu chính quy (được cấp học bổng), không phải đóng tiền mà sao ba mẹ không cho con học”.

Mẹ tôi mủi lòng lại đi thuyết phục ba “Nó mê nghề này quá thì cứ để nó theo, sau này sướng khổ gì nó chịu”.

Cũng vì câu nói đó của mẹ mà tôi gắng học, năm nào cũng đạt học sinh giỏi. 17 tuổi, tôi tốt nghiệp ra trường với tấm bằng loại giỏi trong tay.
Hữu Quốc với cố NSND Phùng Há.Hữu Quốc với cố NSND Phùng Há.

Khóc vì 16 tuổi phải vẽ mặt để đóng vai già

Cuộc đời làm nghệ thuật của tôi chưa bao giờ được đóng kép đẹp. Ngay từ thời còn học trong trường Trần Hữu Trang, thầy cô đã giao cho tôi đóng vai lão.

Tôi học trường Trần Hữu Trang đúng thời gian dậy thì nên bị vỡ giọng. Quãng thời gian đó, tôi chưa khôi phục được làn hơi nên giọng bị khào khào. 16 tuổi tôi lấy lại giọng nhưng ca hơi lão.

Vì thế cô Phùng Há giao cho tôi đóng vai Tư đồ trong vở “Phụng Nghi Đình”. Tôi khóc nói với cô “Ai vô trường học cũng mong được làm kép đẹp, kép chánh, sao con còn trẻ lại phải vẽ mặt nếp nhăn để đóng vai ông già”?

Cô Phùng Há nói “Bây giờ có thể con khóc nhưng sau này con sẽ vui vì điều này, bởi con đi một con đường khác người ta và con sẽ thành công với vai già”.

Lời tiên đoán của cô Phùng Há đúng sự thật. Từ đó về sau, tôi toàn đóng vai già. Các huy chương bạc, huy chương vàng tôi đạt được ở những kỳ liên hoan, hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc đều nhờ thể hiện vai già.

Năm 21 tuổi, tôi đạt huy chương vàng hội diễn sân khấu chuyên nghiệp đầu tiên với vai giáo sư Vinh trong vở “Bản tình ca quê mẹ” (1995).

Rồi lần lượt các năm 1996, 1998, 2003, 2005, 2009, 2015 tôi tiếp tục nhận các huy chương vàng khác nhờ thể hiện vai già.

Năm 2007, tôi được Nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú cùng nhiều cô chú và các anh chị lớn trong nghề như Minh Vương, Thanh Tuấn, Phượng Loan, Thoại Mỹ, Thanh Ngân, Tuấn Giao…

Tôi gần như là người trẻ nhất được phong tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú trong đợt đó. Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang. Nhận danh hiệu nghệ sĩ ưu tú chưa bao lâu, tôi gặp một biến cố trong nghề.

Tôi mất 7 năm sau đó sống trong tuyệt vọng khi mọi cánh cửa đều đóng sầm lại trước mắt mình…

Không cưới vợ chỉ vì bản thân muốn có một đứa con…

Cơ hội được trở lại làm nghề chỉ thực sự đến sau khi tôi đạt huy chương vàng liên hoan sân khấu chuyên nghiệp tại Bạc Liêu năm 2015 và Quán quân Tài tử tranh tài năm 2016.

Giờ tôi tham gia diễn kịch ở sân khấu Thế Giới Trẻ. Tôi cũng làm biên tập, đạo diễn một số chương trình game show và kịch dài.

Cuộc sống làm nghề của tôi đang trở lại và tôi rất biết ơn những người đã chìa tay kéo tôi lên lúc hoạn nạn.

NSƯT Hữu Quốc (ngoài cùng bên trái) cùng nhiều nghệ sĩ nổi tiếng khác tham gia game show Tài tử tranh tàiNSƯT Hữu Quốc (ngoài cùng bên trái) cùng nhiều nghệ sĩ nổi tiếng khác tham gia game show Tài tử tranh tài

Với cuộc sống riêng, tôi vẫn độc thân. Công việc của người nghệ sĩ thời gian rất thất thường, tôi sẽ không thể toàn tâm toàn ý lo cho gia đình được.

Tôi không muốn lấy vợ chỉ vì mình cần một đứa con. Tôi không muốn ai làm khổ mình nên tất nhiên tôi cũng sẽ không làm khổ người khác.

Lấy vợ để làm gì? Làm khổ cuộc đời người ta sao? Chỉ vì tôi ích kỷ muốn có một đứa con, cho họ vài đêm hạnh phúc rồi bỏ mặc họ làm nhiệm vụ nuôi con mình ư? Tôi không làm được! Mẹ tôi có đôi lúc muốn ép tôi cưới một cô gái nào đó, sinh con cho mẹ nuôi.

Nhưng tôi nói với mẹ “Nếu người con dâu đó là con ruột của mẹ thì mẹ nghĩ sao? Mẹ có muốn cô ấy sống cuộc đời như vậy không” và mẹ tôi im lặng!

Quan trọng là tôi vẫn sống tốt, vẫn cống hiến, vẫn làm tròn trách nhiệm một người công dân, một diễn viên, những chuyện khác hãy để nó tự nhiên!

Nguồn: cailươngviet